Astronomi Bölümü

[Firble]

Bu guzel bir tartismadir, ama ayri bir bolum de acabiliriz yeterince ilgi olursa...

Bilimin kesfettigi bilgi Evrende sakli bilginin tamami yaninda nedir ki? Bu dusunce bizi bilimin degeri konusunda yaniltabilir. Bilim sonuc olarak etrafindaki Dunyaya bakis acisidir. Bir tur yasam bicimi, ya da yasami sekillendiren bir sey olarak da gorulebilir. Onu sadece kesfettigi bilgilerin toplami olarak gormek bence yanlis. Bilim bu bilgilerin otesinde bir yontemdir.

Acikcasi bilim adamligini meslegi yapmak icin umutsuzca ugrasan biri olarak sunu yazabilirim. Benim icin mesele herseyi ogrenmekten cok. Ogrenme ve kesfetme surecidir. Bu sureci yasarken aldigim tad gercekten tarif edilemez. Acikcasi Evrendeki tum bilgilerin kesfedilmesini ne kadar ileride olursa olsun bir gun kesfedilecek bir seyin kalmamasini istemem. Ne kadar gelecekte olursa olsun insanlik her zaman kesfetmenin tadini alabilmesini isterim ben.

[WizardOfQuarks]

Lord Feanor gerçekten sana karşı olumsuz bir tavır içinde değilim ve zaten bunu gerektirecek bir şey de yok, sonuçta seni tanımıyorum. Ama yazdığın bazı şeylerin bilimsel gerçekliği tartışılır.

kara delik olayının yıldızın kütlesiyle ilişkili olduğunu çoğu kişi bilir, bilmeyenler için hatırlatalım; çekirdeğinin kütlesi güneşin için kütlesinden 2,5 kat fazla olan tüm yıldızlar kara deliğe dönüşmeye mahkumdur.

Kara delik olabilmesi için yıldız kütlesinin 2,5 güneş kütlesinden daha büyük olması gerekir. Gerçi olması gereken kütle konusunda çok çeşitli varsayımlar var o yüzden yanlış sayılmaz senin yazdığın da ama genellikle güneşten 8-50 kat daha büyük kütlelerin çökmesiyle oluşur kara delikler. Bir de herhangi bir mahkumiyet yok, kara delik olası sonuçlardan en muhtemel olanı sadece.

basınç çok büyük olmasına rağmen daha fazla çökmesi elektronların birbirlerinin içine(veya protonların) itileceği anlamına geleceğinden büzüşme durur(pauli dışlama ilkesi).

Elektronlar birbirlerinin içine ya da protonların içine itilemezler. Bazı durumlarda elektronların çekirdek içine çökmesi söz konusu olabiliyor ve sanırım söylemek istediğin buydu. Yine de bunun Pauli dışarılama ilkesiyle ne gibi bağlantısı var anlamadım.

sonsuz kütle sıfır hacme sıkışmıştır. kara deliğimiz hazır...

Sıfır hacim diye bir şey olamaz, sıfıra yaklaşan hacim olabilir ancak. Big Bang teorilerinde sıfır hacimden bahsediliyor fakat Big Bang anıyla ilgili bilgilerimiz yetersiz olduğundan onunla ilgili yorum yapmak yanlış olur. Ama parçacık mekaniğine göre hacim sıfır olamaz, kara delik bile olsa. Son yıllardaki kara delik teorilerinin parçacık fiziği kuramlarını hiçe saymadan oluşturulduğunu da belirteyim.

burada etki-tepki yasası çuvallıyor işte. güneşin 2,5 katının üzerindeki bir kütlenin basıncını dengeleyebilecek bir güç yok ve bu yüzden ortada tek bir atom bile kalmıyor.

Tek bir atom bile kalmıyor derken? Maddenin karadelik içinde yok olmayabileceği teorik olarak kanıtlanmış durumda.

kütleçekimi bir kuvvet olmadığından herhangi bir cismin ayaklarından tutulup çekilmesi gibi bir durum yok ortada.

İşte bu cümle bu mesajı yazmamın nedenidir. Bunu okuduktan sonra dayanamadım artık.

"Kütle çekimi bir kuvvet olmadığından" diye bir şeyi okurken aklıma bunu yazan kişinin, kütle çekiminin bir kuvvet olmadığını düşündüğü geliyor. Eğer gerçekten kastettiğin buysa, mesajını okuyacak olsa Stephen Hawking bile yerlere yatarak güler. Kütle çekimi evrendeki temel kuvvetlerden biridir.

seviyeler arası kabuller var netice itibarı ile.. bizim seviyemizde evet hiçbir şey varken yok, yokken var edilemez.. bu en temel kuraldır.. ama bir üst seviyeye ulaştığımızda başka bir gerçeğin katı duvarına tosluyor bu bilgimiz de.. şu an içinde bulunduğumuz bu seviyede bunu kabul etmek durumundayız.. gerçekten de hiçbir şey varken yok edilemez.. belki dönüşebilir, ya da çok küçük zerrelere ayrılabilir.. ama yok olmaz..

Evet bu çok doğru. Parçacık mekaniğine göre madde hiçbir zaman yok olamaz ancak dönüşebilir. Bu durum kara delikler için de geçerli...

Yazdığım şeyleri başta John Preskill'in parçacık fiziği, kuantum alan teorisi ve kara delikler ile ilgili makaleleri olmak üzere bu konuda yazılan bir sürü başka makaleye dayanarak yazdım. Bu makaleler nette aratınca bulunabilir mi bilmiyorum ama merak eden olursa (ve yüksek düzey teorik bilgilerle uğraşmak isterseniz) yollayabilirim. Ama kara delikler ile ilgili olarak Stephen Hawking'in kitapları anlaşılabilir bilgi açısından gayet iyi kaynaklardır.

[Lord_Feanor]

içinde hala elektron ve protonların gezindiği bir nötron yıldızına neden nötron yıldızı dendiğini algılayamıyorum.

bildiğin gibi süpernova sırasında yıldızlar kütle kaybediyor ve güneşin 2,5 katı kütleye sahip bir yıldız ancak nötron yıldızı olabilir. çekirdek dediğim de zaten yıldızın son evresindeki çekirdeği, kalıntısı yani. mahkumiyet yok derken bana fazla felsefi yaklaşmışsın gibi geldi.

o sıfır hacim işi abartıydı. ilk yazının başında da belirttiğim gibi bazı temel olaylardan bahsetmek için uzatmadım. o konuda da iki paragraf yazı yazmak istemedim açıkçası.

kütleçekim olayına gelince; hala newton yasalarına takılı kaldığım düşünülmesin . yanlış kelime kullanımı gibi birşey olmuş orada(ben de tam anlamadım). ama sonraki iki cümlede söylemek istediğim anlaşılıyor sanırım.

sonuç olarak özensiz yazımdan kaynaklanan bazı sorunlar olabilir ama zaten kimse bu yazıyı alıp da bir konferansta okumayacağından herhangi bir kazaya meydan vermesi olası değil.

[WizardOfQuarks]

Nötron yıldızlarını bir ara uzun uzun anlatırım merak ettiğiniz şeyler varsa.

"Mahkumiyet yok" olayına gelirsek; kara delik değil de nötron yıldızı da olabileceği için öyle dedim sen o kütleden büyük bütün yıldızları kara delik olmaya mahkum edince.

Yazılarımız konferanslarda okutulmayacak olsa da konu hakkında bir şeyler bilmek isteyen kişileri yanlış yönlendirmiş oluruz dikkat etmezsek ne yazdığımıza. Kesin doğruymuş gibi yazmak yerine bu konudaki teorilere dayandırarak ve varsa başka olasılıkları da göz önüne alarak yazarsan herhangi bir sorun olmaz gibime geliyor. Zaten daha sonraki mesajında bilgilerinin güncel olmayabileceğini ya da okuduklarını yanlış yorumlamış olabileceğini yazmışsın ama işte bunu aynı mesajın içinde belirtsen daha iyi olur sanki.

Bu arada parçacık fiziği dünyası ya da genişletilmiş hali olarak kuantum evreni sınırına girmediğin sürece Newton yasalarına takılı kalmanın pek zararı olmaz.

[Dura]

bu arada aşina olduğunu düşündüğüm atomaltı ortamla ilgili bir mahlasın var kuarkların büyücüsü..

bir ayrıntı olarak gözümden kaçmadı diyeyim.. ;)