CERN - LHC 2008

[WizardOfQuarks]

Sitede bu kadar ilgi görünce deneyler hakkında kısaca bir şeyler yazayım dedim.


Avrupa Parçacık Fiziği Laboratuvarı (CERN)'nda bulunan LHC (Büyük Hadron Ã?arpıştırıcısı) yerin 100 m altında 27 km'lik bir parçacık hızlandırıcısıdır ve dünyadaki en büyük makinedir. LHC'de proton-proton (p:7 TeV-p:7 TeV) çarpışması gerçekleştirilerek protonun iç yapısını daha detaylı inceleme imkanı bulunacak. Proton demetleri LHC'yi oluşturan 9300 süperiletken mıknatısla hızlandırılarak ışık hızının % 99.99 'u oranında bir hızla saniyede 11.245 kez dönecek ve saniyede 600 milyon çarpışma meydana gelecek.

Bu çarpışma ile sıcaklık 1016 K iken Big Bang sonrası 10^-12 saniyede evrende egemen olan durumlar tekrar yaratılacaktır. Bunun yanı sıra temel parçacıkların kütle kazanma mekanizmalarını açıklayabilecek olan Higgs bozonunun ve süpersimetrik parçacıkların bulunması hedeflenmektedir.

LHC'de ALICE, ATLAS, CMS, TOTEM, LHCb ve LHCf deneyleri yapılacaktır. Bunlar LHC üzerindeki dedektörler olup çarpışmalar bu dedektörlerin içinde olacak.

Bu dedektörlerden 15 petabyte (15 milyon gigabyte) veri alınacak.

Bu proje Türkiye de dahil hemen hemen dünyanın bütün yüksek enerji ve parçacık fiziği gruplarını içinde toplamıştır.



Bu da protonların nasıl çarpıştırılacağı hakkında CERN tarafından yayınlanan animasyon:


http://cdsweb.cern.ch/record/1125472/

[dwaxer]

.



Google da konuyu böyle işaret etmiş.

.

[Possessed]

Eheh, evet gördüm, çok hoş yapmışlar

Umarım çok ilginç bilgiler elde eder bilim adamları, merakla takip ediyorum olayları.

[dwaxer]

.
Bunu yaptılar ama bir deney yapıp bitirmeyecekler herhâlde değil mi? Yani o kadar masraf olmuş; düşünsenize bakıp şöyle diyorlar: "yok arkadaşlar, görecek bişi yokmuş!" filan.

.

[CLiCKs]

Ben 20 yıl gibi bir süre devam edicek diye duydum bir öğretmenden. Ama o kadar uzun süreceğini sanmıyorum.

[WizardOfQuarks]

Tabii ki bir anda yapıp bitirilecek bir şey değil. Bugün yapılan sadece protonların ana hızlandırıcıya taşınıp döndürülmesiydi. Çok sayıda deney yapılacak daha. Elde edilen verilerin analizleri bile 15 yıl gibi bir süre alacak. En azından birkaç ay hiçbir şey beklememek lazım. Asıl şeyler o zaman olacak.

[WizardOfQuarks]

İlk proton demetinin ATLAS dedektöründen geçerken oluşturduğu olayları asağıdaki linkte bulabilirsiniz.

http://atlas.web.cern.ch/Atlas/GROUPS/O ... /index.php

[Lydronk]

Çok bilimsel oldu bu resimler, anlamadım. İlgi alanına girdiğine göre, zahmet olmazsa açıklayabilir misin acaba resimlerde ne oluyor, ne bitiyor diye?

[WizardOfQuarks]

Birinci ve ikinci proton demetlerinin izleri onlar. Dedektörün hangi kısmına saçıldıklarını, hangi aşamalarda data alındığını ve hangi enerji skalasında olduklarını gösteriyor.