bir eleştiri yazısı
"Son dönemde artan Tolkien?vari e?ilimlere bir istisna te?kil eden Philip Pullman??n Karanl?k Cevher Dizisi üç kitaptan olu?uyor: Kuzey I??klar?-Alt?n Pusula, Keskin B?çak ve Kehribar Dürbün. Son zamanlarda yaz?lm?? en canl?, ilham verici edebi eserler aras?nda yer alan bu dizi, hayat?n zenginli?ini kutsay??? ve önyarg? üzerine bir ayd?nlanmay? anlat?yor.
Philip Pulman, roman?n konusuna derin bir yak?nl?k duyan usanmaz bir hikaye anlat?c?s?. Bulundu?umuz dünyadan tamamen kopuk olmayan hikayeyi bir meydan okumaya dönü?türmekten sak?nm?yor, zor kelimeleri kolaylar? ile de?i?tirme gere?i duymuyor. Pullman serinin ilk kitab? olan Kuzey I??klar?-Alt?n Pusula?yla, edebiyatta tür kavram?n? a?an bir ba?yap?t yarat?yor. Bu anlamda, hem yeti?kinleri kendine çeken bir çocuk kitab? hem de en sa?lam gerçekçileri bile etkileyen bir fantastik kurgu özelli?ini içinde bar?nd?ran bir ?aheserle kar??la??yoruz.
Kuzey I??klar?-Alt?n Pusula?n?n kahraman? Lyra Gümü?dil on bir ya??nda bir k?z çocu?udur. Ebeveynlerinin durumu en az?ndan kendisi için belirsizdir. Oz Büyücüsü?nün kad?n kahraman? Dorothy Gale gibi dik ba?l?, ne?eli, aç?k sözlü ve vefakar biridir. Ayn? zamanda kaba, asi, yalanc? ve zaman zaman da tam bir budalad?r. Lyra, Oxford?daki Jordan Koleji?nde ya?amaktad?r. Kesintisiz devam eden ufak maceralar, tüyleri diken diken eden kahramanl?klar, Oxford?da ya?ayan çocuklar aras?nda gerçekle?en sava?larla dolu çocuklu?u kitab?n giri? bölümlerinde Pullman taraf?ndan canl? ve esprili bir dille anlat?l?r.
Pullman bu üçlemedeki kurgusal evrenini ço?unluk taraf?ndan kabul edilmi? ?paralel evrenler hipotezi? temelinde olu?turuyor. Buna göre, Lyra?n?nki ve bizimki d???nda sonsuz say?da olas? Oxford var. ??te bu noktada Lyra?n?n Oxford?u bizim dünyam?zdaki Oxford?la baz? özellikleri payla??r: Thames Nehri?nin yan?ndad?r, e?itim aç?s?ndan ?ngiltere?nin, Avrupa?n?n ve tüm dünyan?n merkezidir, derin dini köklere sahiptir. Ancak Lyra?n?n dünyas?nda tarih farkl? bir yön izlemektedir. Papal?k makam? John Calvin?in papa olmas?yla birlikte Cenevre?ye ta??nm??t?r. Bunun sonucunda dünya bask?c? bir Kilise?nin alt?nda birle?mi?tir. Bu kurumun en faal organlar? ise Yüksek Disiplin Divan? ve Adak Meclisi?dir. Bilim, özellikle de fizik, filozoflar ve, her ?eyin ötesinde, teologlar için uygun say?lan bir konu olarak görülür. Teknolojik olarak, Lyra?n?n dünyas? bir yandan bizimkine e?, hatta bazen bizi a?an ilerlemelere sahipken di?er yandan sorunlu ve ters özellikleri de bar?nd?r?r. Ula??m yayan olarak, sandallarla ya da zeplinlerle gerçekle?ir. Geneline bak?ld???nda Lyra?n?n dünyas? büyük ölçüde Ortaça??? yans?t?r: tar?msal, yar? feodal, takvimin hasat, panay?r zaman? ve John Faa ad?ndaki bir kral taraf?ndan yönetilen Ã?ingenlerin mevsimsel göçlerine göre ayarland??? bir dünya.
Pullman??n s?n?rs?z hayal gücünün ürünleri olan ve edebiyat tarihine geçen üç önemli bulu? ?Cinler, Toz ve Aletiyometre? ilk kitapta çok önemli rollere sahip.
Lyra?n?n dünyas?nda her insan?n bir cini vard?r. ?nsanlar?n yolda?? olan bu cinler havyan ?eklindedir, ama hem akla hem de konu?ma yetisine sahiptirler. Lyra?n?nkinin ad? Pantalaimon?dur (Lyra ona Pan diye seslenmektedir) ve ilk ba?ta onu, hikayemizin kahraman?n?n hayvan benzeri san?r?z, ama daha sonra Pan??n ?ve di?er cinlerin? bizim dünyam?zda ruh diye bilinen olguya denk dü?tü?ünü ö?reniriz. ?nsan ve cin aras?ndaki ba? önemli, yads?namaz ve bazen de telepatiktir. Pan, t?pk? di?er çocuklar?n cinleri gibi, ?de?i?mez? de?ildir ?istedi?i hayvan?n ?ekline ihtiyari olarak bürünür ve Lyra ergenlik ça??na ula?ana dek bu gücü elinde tutar. Kitap ilerledikçe insanlar ve cinleri aras?ndaki ili?kiye ait daha pek çok özellik ortaya ç?kar.
Lyra ve cini ile ilk olarak, Lyra?n?n amcas? olarak gördü?ü ve bir ka?if olan Lord Asriel?in Jordan Koleji?ne yapaca?? ziyaret için gerçekle?tirilen haz?rl?klar? gizlice izlerlerken tan???r?z. Lord Asriel, ?Toz? diye tarif edilen bir olguyu gözlemlemek için yapt??? Kuzey gezisinden yeni dönmü?tür. Kuzey I??klar??yla bir ?ekilde ba?lant?s? olan bu görünmez parçac?klar çocuklara kar?? ilgisiz kal?rken yeti?kinlere kar?? güçlü bir hayranl?k beslemektedir.
Bu s?rada, Kilise?nin Mrs. Coulter yönetimindeki Yüksek Disiplin Divan? önemli bir at?l?ma geçmi?tir. Mrs. Coulter inan?lmaz derecede cazibeli, cana yak?n, güzel bir kad?nd?r ve ona e?lik eden cin alt?n bir maymundur. Bu güzel bayan?n büyüsü alt?nda olan ve Toz?un ta??d??? anlamdan ??ilk günah? olabilece?inden? korkan Kilise lideri, Mrs. Coulter?den Kuzey?e bir gezi tertiplemesini ve bir çocu?u cini henüz ?de?i?mez? hale gelmeden kopararak bu Toz?un engellenebilir ya da yok edilebilir olup olmad???n? ö?renmesini ister. Coulter??n emri alt?ndaki çocuk h?rs?zlar? Gogoklar, ?ngiltere?nin her yan?nda çocuk av?na ç?karlar. Kolej?deki en yak?n arkada?? Roger??n Gogoklar taraf?ndan kaç?r?lmas? üzerine Lyra, Kuzey?e gidip onu kurtarmaya karar verir.
Kuzey I??klar?-Alt?n Pusula, Lord Asriel ve Mrs. Coulter??n Toz?u anlamak ve mümkünse kontrol alt?na alabilmek için birbiriyle rekabet eden planlar? ile Lyra?n?n Roger?? bulma ve ayn? zamanda harika bir ayg?t olan aletiyometreyi Lord Asriel?e götürme maceras?n? anlat?yor. Kendisine yöneltilen her soruyu yan?tlayan aletiyometreyi okuyabilmek ömür boyu çabay? gerektirmektedir, ancak kahraman?m?z Lyra?n?n bu konuda do?u?tan gelen bir yetene?i vard?r.
Aletiyometrenin ve bir grup Ã?ingenin yard?m?yla Kuzey?e giden Lyra kendisi ve geçmi?iyle ilgili birçok ?eyi ke?feder. Bu yolculuk s?ras?nda, Yeni Danimarkal? bir maceraperest ?Lee Scoresby? ve konu?ma yetene?ine sahip bir kutup ay?s?yla ?Iorek Byrnison? tan???r. Böylece, içine girdi?i macera daha renkli hale gelir.
Pullman??n muhte?em hayal gücüyle yaratt??? ve insan?n bitmesini hiç istemedi?i o ender kitaplardan biri olan Kuzey I??klar?-Alt?n Pusula?yla ömür boyu sürecek bir yolculu?a ba?lay?n ve Lyra Gümü?dil?in ruhunuza i?ledi?ini, karakterlerin rüyalar?n?z?n birer parças? haline geldi?ini hissedin. "
[/url]
Neyse yorumlardan okuduğuma göre güzel bir şeye benziyor. Filmi çıkmıştı bildiğim kadarıyla. Hmm... Okuyup göreceğiz...
/firehorse_lfwd.gif)