İyi veya kötü var mıdır?

[barabus]

ve yeniden son kez söylüyorum bir sorunun birden fazla farklı çözümü olabilir .. budurumda ki seçimlerimiz bizim kötü olduğumuzu göstermez , bi hata yaparak kötü insan olunmayacağı gibi tek bi doğruylada iyi olunmaz ama yapılan davranışa göre insanların iyi yada kötü niyetli olabileceğini anlarsın bu ikisinin farkı ayrıdır

nasıl ki iyilik için öldürmek zorunda olan paladin kötü değilse birbüyül bir suç işleyecek birini sırf öldürmemek için suçu işlemesini sağlayan zihniyette iyi sayılmaz ( bilmem anlatabildim mi Shevarash ???? )

dostum kızmıyosun umarım arasıra insanlara sataşmayı seviyorum

ama bunlar ciddi fikirlerim

[Türklider]

şimdi DnD'nin alignment sistemindeki iyi-kötü olaylarını tartıştığınızı varsayarak söylüyorum bunları;

Alignment sisteminde olay şudur: Ã?nceden belirli iyi ve kötü davranışlar vardır ve bunlar evrenseldir. Yani sizin bakış açınız bu olayı değiştirmiyor. Pozitif enerji üreten, kullanan, pozitif enerjiyi manipüle eden her tür davranışınız iyi, negatif duygular, enerjiler üreten her türlü olumsuz davranışınız kötü olarak varsayılıyor ve bu konuyu tartışacak değilim. Bu olay böyle. Bu konuda bir eleştiri de istemiyorum çünkü olayın temeli bu ise bu temeli kabul ederek tartışmalısınız. Bir dalın üzerine binmişseniz onu kökünden keserek güzelleştiremezsiniz...

İyi davranışlara gelecek olursak; fedakarlık, kahramanlık, güleryüzlülük, iyi niyet, iyi tanrılara tapmak, pozitif enerji ile uğraşmak, iyi kişilerle takılmak bunların içine giriyor. Bunlar genelde kendimizden fedakarlık ederek, başkalarını düşünerek yaptığımız hareketler.

Kötü davranışlara gelecek olursak; bencillik, adilik, sinir, stres, art niyet, kötü tanrılara ve varlıklara tapmak, negatif enerji ile uğraşmak, kötülüğe tahammül etmek bunların içine giriyor. Bunlar da genelde başkalarını kurban ederek, kendi amaçlarımız için başkalarını kullanmak amacı ile yaptığımız hareketler.

DnD'de iyi-kötü aksisi pek tartışılması gereken bir olay değil aslında. Kişisel yargı eksikliklerimizi yansıtıp "iyi-kötü yoktur bakış açısına bağlıdır" diyerek yaklaşmak tamamen yanlış anlaşılmaya örnektir. DnD'deki alignment sistemi kesinlikle bakış açısı ile alakalı değildir. Nokta...

Saygılarımla...

[Shevarash]

Bende sataşmayı severim iyi de yaparım ama net üzerinden yapmamayı tercih ederim bu ayrı bir konu.

Ama kızıyorum bunu da açıkça söyleyeyim , gerçek hayatta şiddeti sadece televizyonda gördüğünüz için böyle safça konuşabiliyorsunuz. Yada basitçe frp oyunlarındaki gibi sanıyorsunuz.

Frp oyunlarında kötüler bariz şekilde bellidir. Üzerine saldıran ordu dolusu orkun, summon edilmiş demonun, underdarktan kılıçlarla çıkmış drowların çok çok yüksek ihtimalle seni yokedeceği bellidir sende onları yokedersin. Ama ben zaten her önüne geleni öldüren adama paladin oynatmam - bu adamlar kötü dahi olsa.

Tek birşey söylüyorum ondan sonra bu tartışmaya karışmıyorum daha fazla. Frp oyunları ile gerçek hayatı karıştırmayın sonra üzülür ve süprizlerle karşılaşırsınız. Birini öldürmek yada ağır şekilde yaralamak benim gibi bozuk ahlaka sahip biri için bile kötü değildir. Bir kendinize nerede olduğunuzu sorun.
Saygılar

[Shevarash]

Birini öldürmek yada ağır şekilde yaralamak benim gibi bozuk ahlaka sahip biri için bile KOLAY değildir

düzeltme

[FrontsideAir]

Arkadaşlar, bütün bu yazıların tek gün içinde yazılmasın gerçekten şaşırdım ve okurken de bayağı zorlandım. Ama hepsini okuduğuma göre artık yorum yapabilirim. Yazılanların kimisini okurken güldüm, kimisinde kafam karıştı, kimisinde ise genel olarak doğru ama eksikler var dedim. Olayın bu boyutlara geleceğini ve bani anlamayanların çıkacağını tahmin ediyordum ama olmamasını umuyordum. Sanırım diyarı kızıştırmayı seviyorum. Alıntıları yaparken kısaltacağım veya özetleyeceğim, alıntısını beğenmeyen varsa bana söylesin lütfen. Cevaplar birikmiş, bu durumda tek tek cevap vermek en iyisi sanırım.

id, ego, süperego

Evet, Freud'un bu psikolojik görüşünü biliyorum. Ama yine bakış açısına göre değişebilecek bir düşünce.

Ã?rnek: Kısa vadede düşünen bir adam. Bu adamın karnı acıkır ve alışveriş merkezine girip istediğinin parasını vermeden yer. Oradaki insanlar da cık cıklayarak onu mağara adamı sanırlar ama adam karnını doyurmuş ve kendine göre iyi bir şey yapmıştır.

Yine aç bir adam. Bu da lokantaya girer ve parasını vererek yemek yer. Bu durumda hırsızlık yapmadığı ve toplumun haklarını çiğnemediği için hapse girmez ve yine kendi faydasınadır.

Çok basit bir örnek ve sonuç kesin. İnsanın hayatında yaptığı her davranış BİREYSEL Ã?IKARA DAYALIDIR.

Bireysel çıkara dayalı olmayan davranış örnek.

Bilmem belirtmeme gerek var mıydı? Aslında belirttim sanıyordum. Her neyse şimdi belirteyim.

LÃ?TFEN BU FORUMA GİRERKEN Ã?NYARGILARINIZI BİREYSEL DAR GÃ?RÃ?şLERİNİZİ* DIşARIDA BIRAKINIZ.

Tecavüz örneğine gelirsek, bu sadece baktığın açıya bağlıdır. Sevişmek isteyen süperegek birisi de aynı işi "tavlayarak" ve para harcayarak da yapabilir ki bu para karşılığında karşı taraf kandırılarak yapıldığı için bir açıdan daha da kötü sayılabilir. (örn: eski türk filmleri)

Olaya nasıl baktığına ve değer yargılarına göre değişir. şimdi sen bana sorarsın, sana yapılsa iyi olur mu diye? Ya da herkes sorabilir bu soruyu. Ben daha değer yargılarımdan kurtulamadım. Zaman zaman kurtulmuş gibi düşünebiliyorum ama bu hiç de kolay değil.

Seri katil örneğine cevabım ise değer yargılarından arınıp, onun açısından düşünmek. 1.'si adamın psikolojik dengesi bozuk. Bu durumda düşünceleri çok da sağlıklı değil. Amacı intikam, zevk ya da başka bir şey olabilir. Bunların hepsi de Mefisto'nun dediği gibi bireysel fayda içeriyor.

Ben de hala örnek bekliyorum

iyilik ve kötülüğün genellenmesi
kadercil yaklaşım

Söylediklerin basit olsa da doğru, Barabus. İyilik ve kötülük sadece bireysel yargıdır ve kişiye ya da değer yargılarına göre değişir.

Kadercil yaklaşımını bazen ben de yapıyorum, otobüsü kaçırıp da sonraki otobüsü tam zamanında yakalayınca kendi kendime "Ne iyi işte diğerini kaçırmasam buna binemeyecektim." diyorum. İnsanın yaşamından memnul olması için iyi bir çözüm.

barabus'a karşı çıkış

Ya, Shevarash, çok kişisel alıyorsun gerçekten. Hem niye trafikte karşılaştığın adam babamız, abimiz de başka biri değil. Bizi kişisel düşünmeye itiyorsun, evrensel düşünmemiz gerekirken. Ben zaten kişisel iyi-kötü'lere karşı değilim. Ben evrensel iyi-kötü'lere karşıyım.

Hem ölüme neden bu kadar karşısın? Ölüm neden senin için hep kötü şeyleri temsil ediyor? Ölüm bir sondur, ölümlü hayatın sonu, aynı zamanda bir başlangıç, sonsuzluğa ve hiçliğe. Yaşama bu kadar önem vermenin sebebi ne?

dogma, dogma, dogma

Eldarin, demek istediklerinden pak bir şey anlayamadım. Varolan terimlere yok demek neden dogmadır? Dogma, varlığı sadece kabul edilen doğrular değil midir? Bizim burada yaptığımız ise düşünerek gerçeklere ulaşmak. Eğer seviyeyi biraz düşürürsen daha iyi anlayacağıma eminim

ikiz kuleler örneği

Yine basit ve güzel bir örnek. Benim paladin ve baron örneğime benziyor ama çok daha somut bir örnek. Zaten anlaşılmayacak bir şey yok.

seri katillerin bireysel faydaları
ödev ahlakı
rp'de iyi-kötü

Senin yazını okumak gerçekten zevkliydi dostum. Felsefe konusunda bilgili olduğunu her başlıkta daha iyi anlıyorum. Sanırım sen de beni anlamışsın. Yaşadığımız dünyadaki devlet sistemi, güçlülerin her zaman kazanmasını bir nebze de olsa önlemek için kurulmuştur ve insanlara topluluğun iyiliğinin iyi olduğunu empoze etmişlerdir. Sonuç ise Sheveresh :P:P (Sakın alınma Shevarash, sadece değerlere çok bağlı olduğunu söylemeye çalışıyorum.) Biz de bu değer yargılarına öyle bir bağlanmışız ki tersini kötü sayıp cezalandırmışız. Tabii elbette devletten güçlü ve kurnazlar çıkmış ve istediklerini almışlar ki bunlara da şeytan demişiz.

Mefisto'nun dediği gibi değer anlayışları değişince, belki Amerika dünyayı ele geçirince ne diyeceğiz? Ben bilmiyorum..

şiddet şiddeti getirir

şiddet de bakış açısına beğlıdır. şiddet nedir? Sonucu acı olan davranış, sanırım. Peki, acı nedir? O da insanın bedensel ve zihinse bütünlüğünün tehdit altına girmesine karşı doğal tepki diyelim. Yanlışım varsa düzeltin bu arada. Peki, anlamı olmayan (bu benim fikrim) ve eninde sonunda bitecek olan (bu benim fikrim değil) bir yaşamda acının ne anlamı vardır?

Neyse, iyi niyetin için sağol.

bla bla bla

şaka bir yana güzel şeyler yazmışsın. Toplumdaki iyi ve kötüyü anlatmak için daha karmaşık bir örnek veremezdin sanırım. Gerçekten de iyi ve kötü bu örnekteki kadar karışık, ne yazık ki.. Siz burada kime iyi kime kötü dersiniz?

Genel olarak yazdıkların doğru, ama son söylediğine katılmıyorum: "Yaptığının kötü olduğunu bile bile başka bir seçeneği varken dahi aynı kötülüğü işlemeye devam eden biri kötüdür. Yaptıklarında başka pek çok yol olmasına rağmen kendisine zarar vereceğini bilse dahi diğer insanların en çok işine yarayacak yolu seçen ve onlara en az zararı verecek yolu seçen kişi ise iyidir." İşte, ben buna katılmıyorum. Yine paladin örneğiyle cevap veriyorum. Paladin, kızı barona verirse, işin içinden en az zararla çıkacaktır. Ama eğer bütün köyü gaza getirirse daha soylu görünecek ama daha çok zarar verecektir. Yorumu sen yap.

Dnd alignment sistemi

Evet, tartışma nerede, Türklider orada, ben de şaşırmıştım sen gelmeyince :P:P (şaka)
Demek istediğini anladım, demek istediğim DnD'deki bakış açısına bağlı olmayabilir ama gerçekte böyledir ve ben gerçekçi kurallar arıyorum. Eğer kurallarla ilgili söyleyeceklerin varsa diğer başlıkta söyleyebilirsin, burası yeri değil. Yine de bu konuda da paladin örneğime bakmanı öneririm.

Buraya kadar geldiyseniz size sabrınız için teşekkür ediyorum. Uzun bir yazı oldu ama umarım fikrimi anlatabilmişimdir.

Dipnot:*Dar görüş lafım yanlış anlaşılmasın, konuyu kendi açımdan düşünürsem benim de görüşümün açısı dar olacaktır. Kastettiğim evrensel bakış açısından bakmak.

Hepinize saygılar..

[Shevarash]

Hemen hemen hiçbirine katılmıyorum. Olaya felsefi açıdan bakıyorsunuz felsefe yaparak 2x2 nin 5 olaibleceğini de kabul etirirsiniz.

Ben gerçekler(bilimsel yada toplumsal) üzerinde yoğunlaşıyorum ve şahsi fikirlerimden ne yola çıkıyorum nede olaya katıyorum, isteyen bunlardan birşeyler alır istemeyen almaz. Her 2 durumda da saygı duyarım.

[Türklider]

Aslına bakarsan evrensel baktığını zannederek bireysel yaklaşan sensin "Bireysel çıkar yatıyo hepsinin altında" ya da "paladin o kızı vermeli midir yoksa kişisel düşünüp sevgilisini alıp köylüleri gaza mı getirmelidir" gibi bireysel yaklaşımlarda bulunan sensin... Evrensel bakamayan yine sensin

Bir mesajı atarken insanın iki kere okuması lazım diye her zaman söylerim...

Evrensel açıdan bakıyorsan evrensel açıdan faydalı olana bakacaksın, kendi açından faydalı olana değil... Evrensellik anlayışını bir daha gözden geçir frontside arkadaşım...

Saygılarımla...

[Beckett]

//mod:Relax olalım,bakın hayat ne güzel.Lütfen daha sakin bir havada devam edelim.

[Firble]

Ben de kendi görüşümü yazayım dedim. Ã?ncelikle tabii ki iyi ve kötünün evrensel tanımlarının zor olduğuna katılıyorum. Aslında aynı konu diğer sıfatlar için de geçerli güzel-çirkin başarılı-başarısız gibi mesela.

Ancak bu noktada insanların kendi tanımları devreye giriyor. Ben de kendi tanımımı yapıyorum. İyinin ve kötünün bireysel anlamlarını bir yana bırakalım önce. Bir katil polisten kaçarken kendisi için iyi olmuş olan bir hareket yapmış olabilir. Ama iyi insan ve kötü insan tanımları için başka bir şey bulmak gerekli.

Ben bunu şu şekilde yapıyorum. İyi insan sadece kendi çıkarını değil başkasının çıkarını da düşünen insandır. Başkasının da daha mutlu daha tok daha sağlıklı olması onu ilgilendirir ve bu ilgi en azından doğrudan onun çıkarı ile alakalı değildir. Bu ilginin kaynağı karşısındakinin acısını mutluluğunu bir şekilde bu insanın da hissetmesidir.

Kötü insan diye tanımladığım insan kendi çıkarını düşünür. Aslında kötü yerine bencil daha doğru çünkü bu suç değil. Karşıdakinin duygularını hissediyor onlar için üzülüyor ise bu duyguları bastırır.

şimdi paladin örneğinin ayrıntılarını okumadım. Ancak şunu söyleyeyim. Paladin veya başka biri her kararında tabii ki çevredeki insanların da çıkarları için hareket etmeyi başaramayabilir. Ama en azından her adımda bunu yapmaya çalışır. Elbette ki her insan gibi başarısız olabilir.

Kafasına göre adam öldüren piskopatlar kötü değildir. Bu adamlar delidir. Manyaktır. O nedenle sitede canlandırılan kötü denebilecek karakterlerin gerçek anlamda kötü olmadığını düşünüyorum. En azından benim tanımımla. İyi birisi kötü birisi ile gayet rahat bir ekip kurabilir. Mutlu mutlu da çalışırlar. İki taraf da birbirlerinin bakış açılarını kabul edip onayladıkları sürece..

[barabus]

arkadaşlar sizi anlamak da zorlandığım bi noktada bu felsefeye bakış açınız ..

yani bu konu felsefi olarak düşünmezsek zaten sonuçlandırmamızın mümkün olamayacağı bi konu


ben genel olarak yapılan ve toplumun kötü olarak algıladığı davranışların herzaman kötü olmayabileceğini söylemeye çalıştım ve dostum FrontsideAir ın da dediği gibi en basit haliyle yapmaya çalıştım tabiki kendi değer yargılarınızda düşünüp kaulenmek yadakabullenmemek elinizde

ama şu vereceğim örneği göz ardı etmeyin

FrontsideAir örneğinden yola çıkarak bi adam var , karnı aç ve parası yok ya açlıktan ölecek yada gidip bi alışveriş merkezinde ne varsa yiyecek ve sonunda insanlar onun mağara adamı olduğunu düşünecekler

kendi adıma bu adamın açlıktan öldüğünü seyretmektense çaldığı şeyleri yerken seyretmek çok daha seyredilebilir

ayrıca belliki dostum Shevarash benim ölüme bakış açımı yanlış anlamışsın yada verdiğim örnekler sana ölümü çokkolay bişeymiş gibi düşündüğümün sanmanı sağlamış bu konudaki hassasiyetine katılıyorum ancak basit anlaşılabilecek bi örnek daha vermek isterim ( özelliklede bu konu aramızda tartışılıyomuş gibi anlaşılmasın )

bildiğimiz gibi amerika 2 . dünya savaşında japonya ya 2 tane atom bombası attı ve savaşı bitirdi ( yani oldukça bitirdi ) şimdi düşünelim bombaların atılacağını bilseydiniz engellemek istermiydiniz ???

diyelim ki engelledik o zaman savaş eşit şartlarda devam edeceği için belki dünyanın dört bir yanında japonyada öldüğünden çok daha fazla insan ölecekti ( tabii ki bu bi ihtimal )

ama siz diyeceksiniz ki, peki ölen insanların canı yok muydu ?? vardı tabii ama o bombayı engelleseydik neler olabileceğini bilmiyoruz ..

ama ben onunla da ilgili bi senaryo yazayım uçak amerikadan çıktı tam büyük okyanus üzerinde japonlar uçağı düşürdü ve oleeyyyy japonyayı kurtardık şimdi ne yapacaz misilleme haydaaa şimdide japonların amerikaya gönderdiği atom bombasını durduralım hatta belki almanların ingilizlere atmak üzere olanını durduralım hatta..... siz nasıl isterseniz öyle doldurun tam olarak ölen kaç kişi vardı hatırlamıyorum ama bir atom bombası bir savaş bitirdi

evet kayılıyorum savaş çıkaran herkese birilerinin haksız yere ölümüne sebep olan herkese lanet olsun ama sonuçlar herzaman istediğimiz gibi olamaz


bunun la beraber keşke 2. dünya savaşı hiç başlamasaydı ama başladı keşke o kadar insan ölmeseydi , ama öldü ve daha da fazla ölebilirdi

bir de aslında ben böyle bir örnek verereközellikle abartmak istedim basit konularda bile ölümü ihtiyaç dışı bi çözüm kabul ettik....

peki o zaman size bi trafik kazası anlatayım 1925-30 yıllar bi araba alamyanda gençbi çocuğu eziyo bir gazetenin iç sayfalarından birinde 10 satırlık bi yazı çıkıyo yazıda ne mi yazıyor ??

Adolf Hitler adında bi alman gencinin bi kamyon kazası sonucu feci şekilde can verdiği ve bu trajik kazanın şöförün suçu olduğu ( işte size 2. dünya savaşını engelledim artık ölen onca insan hala yaşıyor) ( tamam mı dostum Shevarash şimdi anlaşmaya başladık mı)

son olarak keşke herkes çok ahlaklı, namuslu, dürüst, vb. olsa ama değil

bana şuan ki durumun düzen olduğundan kimse bahsetmesin içinde yaşadığımız tam anlamıyla kaos dolayısıyla yaptığımız iyiliğin yada kötülüğün sonucundan bahstmek oldukça anlamsız ve bu yüzden de yaptıklarımızı iyi niyetle yapmalıyız çünkü sonucu kesin olarak bilemeyiz

teşekkürler ( tamam kabul ediyorum çok basit olmadı örnek ama ne yapayım umarım karıştırmamaışımdır)

[Daeya]

Bence bir gün başına bu tarz bir olay geldiğinde anlayacaksın bu kadar insanın ne demek istediğini. O zaman hak vereceksin ve o zaman kimin dar görüşlü kimin evrensel baktığını anlayacaksın. Ama iş işten geçmiş olacak..

Neyse sen haklı ol. Bu bir şeyi değiştirmeyecek. Fazla da uzatmanın bir anlamı yok bence.

[FrontsideAir]

Konuyu şöyle toparlamak istiyorum.

İyilik ve kötülük subjektiftir ve evrensel bir tanımı yoktur. Toplumumuzun değer yargıalrına göre de şu an iyiler başkalarına da değer verenler, kötüler ise sadece kendilerine değer verenlerdir ama felsefik olarak hiç kimse iyi veya kötü değildir.

Kimi arkadaşlar biraz hassas yaklaşmış, onları da anlıyorum. Sonuçta ben de bu toplumun bir parçası olan bir insanım. Toplumdaki iyilik ve kötülükleri biliyorum. Ölümü hafife alıyor gibi görünüyorum felsefik olarak, ama gerçek hayatta öyle değil. Kötüleri sizin gibi ben de sevmiyorum ve beni yanlış anlamanızı da istemiyorum.

Neyse, herkes kendi bakış açısına göre haklı ve daha fazla mesaj atmanın da gereği yok.

Sevgiler..

[barabus]

bana haksızlık ediyosunuz
ben yaptığınız hareketlerde iyi niyetli olun diyorum iyi niyetle yapılanlar bile bazen kötü sonuçlanabilir diyorum ve bununla birlikte kötü niyetle yapılanlarında bazen iyi sonuçlanabileceğini söylüyorum daha da anlamıyosanız benden bu kadar biraz da siz kendinizi zorlayın benim yapacağım başka bişey yok .

ancak benim başıma nasıl bişey gelmesi lazım merak ettim

benimle ilgili bişey bilmeden en azından tanışmış bile olmadan beni yargılamayın , ben daha 13-14 yaşındayken deniz de boğulan birini kurtarmış bi adamım kimsenin durduk yere ölmesini izlemem ne kadar iyi bi adam olduğum tartışılır ama ben tanıdığım iyi adamlardan biriyim

dolasıyla çoğu zaman yaptığım herşeyi iyi niyetle yaparım sizin fikirlerinizie değiştirmeye çalışmadım sadece kendi fikrimi söyledim ve cevap yazıldı diye benim doğrularımın niye doğru olduğunu açıkladım

son olarak kimseyi iyi niyetle bile olsa öldüremem sanırım ama bazen insanın daha iyi çözücek zamanı olmaz ... neye inanıyorsunuz bilmem ama umarım allah beni kiseyi öldürmek zorunda bırakmaz ( sanırım bu cevap olmuştur deaya )

[Firble]

İşin felsefi boyutunu devreye sokarsak Barbus a katılıyorum. 20. Yüzyıl fizik ve kimyası zaman gibi en sağlam zannettiğimiz kavramların bile aslında göreceli olduğunu kanıtlamışken. İyilik ve kötülüğün sabit kavramlar olarak nitelendirmek zor. Ancak bu kavramlar insanın yarattığı kavramlar olarak da olsalar varlar. Tıpkı yazı ya da para gibi. Yazıyı yeşil tahtanın üzerindeki beyaz tebeşir izi parayı üzerinde kabartılar olan metal olmaktan öte yapan bizim zihnimiz iyilik ve kötülük de öyle bence.. Ancak zihnimiz tarafından yaratılsalar da onların varlığını yadsımak zor bence.

şimdi Barbus un yarattığı karışıklığı çözmeye çalışalım. Ã?ncelikle şu açlıktan ölmek üzere olan adam. Adam markete girdi ne varsa yedi. Bu adam kötü bir şey mi yaptı. Buradaki ilk çelişki sanırım adamın yasal bir şey yapmamış olmasından kaynaklanıyor. Aç da olsanız markete girip para vermeden bir şey yemek yasalara aykırıdır. Peki yasalara aykırı olan her şey kötü müdür? Bence değil.

Ã?ncelikle adamın açlık çektiğini bilmelerine ve kendilerinde yeterli yiyecek olmasına rağmen onu aç bırakan insanların eğer bir göreceli kötülük tanımlanırsa çok daha kötü oldukları söylenebilir. Adama dönersek adam çok aç eğer bu adam bu durumda açlığa rağmen yiyeceği olan hatta çok olan birinden bile yiyecek çalmıyorsa bu uç bir durumdur. Yasalardan çekinip hapse düşüp rezil olmayı açlığa yeylemiyorsa adam muhtemelen insanları çok fazla düşünüyordur ya da belki belli bir inancı ona bunu yapmasını yasaklıyordur. İlk durumda adamın aşırı iyi bir adam olduğunu varsayabiliriz. Tabii adam örneğin bir ülkeyi kurtaracak bir bilgiye sahipse ya da çocuğu için o günü sağ atlatması gerekiyorsa sadece kendisi değil başkası için de yemek yiyip sağ kalması gerekebilir. Burada temel sorun onun ne kadar başkalarını düşünerek hareket ettiğidir.

Tamam adamımız aç ve doymak için bir yerden yemek çalacak. Kendini düşünüyor ve bu sorun değil. Ã?ünkü kendini düşünmek her insanda olan bir şeydir ve yanlış da değildir. Ancak yiyeceği çalacağı yeri düşünürken acaba o gün zar zor yetecek yemeği olan birisinden mi yoksa zaten bol bol yemeği olan birinden mi çalacağını düşündü mü? Onun böyle bir durumda zaten ihtiyacı olmayandan çalması da bir bakıma iyi olduğunu gösteren bir hareket olur benim bakış açımca.

Tabii açlık adamın zihnini köreltmiş olabilir. Gözü görmeden her yere saldırabilir. Tıpkı düşünme yeteneği zayıf olan organizmalar gibi. Aslında düşünme fonksiyonumuzu yitirdikçe başkaları için olan duygularımızı kayıp mı ediyoruz. Belki. Belki bir şekilde kaybetmeme yolunu da bulabiliriz. Ya da bazıları bencilliği veya kötülüğü düşünebiliyorken bile sadece kendini düşünme olarak tanımlar. Bu tanıma göre vucudundaki hücreye saldıran virüs kötü değildir. Belki de bu tanım daha düzgün olabilir.

Gelelim İkinci Dünya Savaşına... Aslında temel de aynı zemindeyiz. ABD Japonya ya atom bombası attı peki bu iyi mi oldu kötü mü oldu? Ã?nce biraz bilgi vereyim. İkinci Dünya Savaşını biraz okudum. Atom bombaları 1945 yılının ağustos ya da temmuz aylarında atıldı. Almanya 10 mayısta teslim olmuştu. Dolayısı ile hayali bir şekilde atom bombasını götüren gemiyi vurduktan sonra Almanların İngiltereye atom bombası atma durumu yoktu. Peki bu arada Japonyanın durumu nasıldı ? Japonya domanmasının ordusunun petrol gibi kaynaklarının büyük çoğunluğunu kaybetmiş. ABD nin Japonyaya yapacağı çıkartmada adalarını savunmaya hazırlanıyordu. Elinde atom bombası yoktu. Peki savaşmaya kararlı mıydı? Hayır... Barış için şartları Japon adalarının elinde kalması ve imparatora dokunulmaması ve hatırlayamadığım iki başka şarttı.

Atom bombası atıldıktan sonra Japonya kayıtsız şartsız teslim olduktan sonra da imparatora dokunulmadı. SSCB ye verilen birkaç ada dışında Japon adaları Japonların elinde kaldı. ABD Japonyanın şartlarını zaten kabullendiyse bombayı neden attı? SSCB ile çıkabilecek yeni bir savaşı önlemek için olabilir mi? Bugün ciddi kaynaklar bildiğim kadarı ile bu görüşteler.

Peki o zaman ABD iyi bir şey yaptı.. Üçüncü bir savaş toplar tanklarla yapılsa da milyonlarca başka insanı öldürecekken atom bombası çılgınlığı bunu durdurdu. Acaba öyle mi? Belki de bomba savaşı sadece bir yüzyıl ileri attı. Bir gün insanlar bunun dehşetini unuttukları bilim adamlarının uyarıları tekerlemeye döndüğünde bomba kullanılamaz mı? Bu defa belki de tüm insanlığı yok edecek şekilde. Aslında şimdiden bazı ülkeler artık savaşlarda bu silahı kullanabileceklerini söylüyor. Yenildikleri bir savaşı bu silahla kazanmak çok cazip. Radyoaktif silahlar zaten kullanılmaya başladı bile.

Ã?yle ise ABD iyi mi yaptı kötü mü ? BİLEMEYİZ. Gelecek o kadar karmaşık oyunlarla karşımıza çıkıyor ki yaptığımız veya yapmadığımız bir şeyin sonuçlarını kestirmek çok güç.

O zaman olaya başka açıdan bakalım. ABD bombayı atarken tam olarak amacı neydi? İnsan ölümlerini en aza indirmek mi? Yeni bir savaşı önlemek mi? Peki bunun böyle korkunç bir silahı kullanmadan yapma yolunu düşündüler mi? İşte bunlar onların görece iyi mi kötü mü olduklarını belirleyebilir. Eylemlerininin kendi hedeflerinden bağımsız sonuçları değil. Eğlemleri planlarken ne kadar başka insanların da durumlarını düşündükleri.

Hitler ve kamyoncu örneğine gelelim. Ufak bir notu söylemeden edemeyeceğim. Hitler 1925 de hapiste 1930 da Alman parlamentosunda idi. Zaten 1933 de iktidara gelecekti. Bu yıllarda kavgam yazılmış ama kimse tarafından ciddiye alınmayan bir kitaptı. O zaman biraz daha geriye gitsek daha iyi olacak sanırım. 1910lu yıllarda FORDun T modeli arabalarından birisi nasılsa Almanyaya geliyor. şöför önündeki genci zevk için eziyor. Ya da şöför önüne dikkat etmiyor. İnsanlar ezilirse ezilsin. Ben dük bilmem kimin oğluyum bana bir şey olmaz diyor.

Adam Hitler i ezdi adam kötü müdür? Kötüdür. Niye? Ã?ünkü adam Hitleri İkinci Dünya Savaşına engel olmak için ezmedi. Sanırım buraya kadar hem fikiriz.

Ã?yle ise olayı biraz daha karıştıralım. Biz savaşın çıkacağını biliyoruz ve 1910 Avusturyasındayız. Hitler de o yıllarda orada. Hadi Almanyanın Hitler olmasa bile Birinci Dünya Savaşındaki o aşağılanmanın ardından yeni bir savaş başlatmayacağını varsayalım. Ya da başka nedenlerle bir İkinci Dünya Savaşı çıkmayacağını.

Tek suçlumuz Hitler... Onu öldürürsek savaş olmayacak. Onu öldürür müydüm peki? Hayır.... Ceza almayacağımı bilsem bile hayır. İlk olarak Hitler örneğine takılı kalırsak savaşı önlemenin başka yolları da olabilir. 1910 Avusturya Güzel Sanatlar Akademisine bir genç kabul ediliyor. Ve hayatı boyunca orta düzeyde bir ressam olarak tanınıyor. Adolf Hitler. Ancak o kabul edilmedi. Peki rüşvetle veya başka yollarla bu sağlanamaz mıydı? Ya da birinci dünya savaşı sonunda onu Nazi partisi kurucuları ile tanıştırmamak ya da onunla seçim meydanlarında mücadele etmek. Ya da onu fikrinden vaz geçirmek. Bu fikri nasıl edindiğini biliyorken hem de..

Hitler de bunları bildiğim için daha kolay karar verebiliyorum. Ama bugün önümde yarın diktatör olacak belki tüm insanlığı yok edecek ya da daha kötüsü kan ağlatacak biri dursa. Beş ya da on yaşında çocuk ona zarar verir miyim ? Hayır. Daha da ötesi onu boğulurken görsem kurtarırım. Onunla daha sonra tüm gücümle mücadele ederim. Ama mümkünse onun da acı çekmeyeceği bir çözümü tercih ederim.

Kısaca iyi insan olabildiğince fazla insanın iyiliğini ( sağlığını mutluluğunu acı çekmemesini ) sağlamaya çalışan insandır denebilir. Bu insanların içinde kendisi de olabilir. Bu sorun değil. Ne kadar fazlasını da düşünüyorsa benim tanımıma göre iyiliği o kadar artar. Başkalarını örneğin milyonları düşünüyorsa bile Hitler adındaki küçük çocuğun da acı çekmediği yaşamını sürdürdüğü bir çözüm olabilir mi diye düşünmek gibi..

Sanırım tanımım oturdu. İyi olay kötü olay bambaşka tanımlar ama mühendislikte nasıl bazı tanımlarda o an ölçülebilen değerler kabul ediliyorsa. Bir olayın iyi mi kötü mü olduğu konusunda da o ana kadar ki sonuçlar düşünülmeli bence. Ya da gözlenebilen gelecekteki sonuçlar. Gerçi onlara engel olmak da her zaman mümkün.

Kısaca şöyle bitireyim. Para yazı ne kadar gerçekse iyi ve kötü de o kadar gerçek unutmayalım ki bizim hayatımızdaki olguların oldukça büyük bölümü tamamen bizim hayalimizin ürünü yine de onlar yaşamımızın parçası ve tüm bu olguları atarsak yaşamımız çok renksiz kuru bir hale gelir. : )

Ne kadar uzun oldu henüz göremiyorum ama sanırım epey uzun oldu. : )

[Darkgnome]

şu an elimde 50 bolivares var. Bolivares nedir? Bolivares Venezüella para birimidir. 50 bolivares nedir? 50 bolivares Venezüellada iyi paradır ama ben bu parayı alıp bir simitçiye gitsem adamın başka ülkelerin paralarına karşı bir merakı yoksa bana tek bir simit vermeyecektir.

Para gibi somut bir şey dahi farklı insanlara farklı şeyler çeğrıştırır. Tek bir duygunun dahi farklı tarzları ve şekilleri vardır.

İyiliğin tanımı bencede başkalarını düşünerek ve sadece insanın kendisi değil diğer insanlarında geleceklerini düşünerek yapılan davranışlardır. Kötülük ise düşüncesizce yapılan davranışlardır. Ancak kötü insan ve iyi insan işte böyle değildir.

İyi insan sürekli olarak başka insanları düşünürek hareket eden kişi olur. Onları duyguları ve düşüncelerine önem verir ve onlara zarar vermemeye çalışır. Ancak böyle davrananbirinin hiçhareket etmemesi gerekir. Yapılan her hareket bir kişiye zarar verebilir. Karşıdan karşıya geçerken birine çarpabilirsin ve onun düşüp ölmesini sağlayabilirsin, yada acelesi olan birine çarparak dengesini kaybetmesine ve ulaşması gereken svgilisine son vedasını kaçırmasınada sebep olabilirsin.

şimdi birde insanların gördükleri önemlidir. Bir insan sürekli kötülük gördüyse ve bunun aslında kötülük olduğunu bilmiyorsa o zaman bu adam yaptığı her hareket kötü dahi olsa kötümüdür. Aslında kötü olarak nitelendirilen insanlar böylesi insanlardır. Her kötünün bir savunması bir sebebi vardır ve kötü yada iyi bir insanıo ne kadar tanırsanız onunda içinde aslında haklı olarak gördüğü bir sebep olduğunu anlarsınız.

Benim deemk istediğim şu; Bütün insanlar aslında nötrdür ancak bazıları daha faza iyiliğe meğili, bazıları ise aha çok kötülüğe meğillidir.Hepsininde kendine göre geçerli sebepleri olan kötülükleri vardır.

Hayatta iyi ve kötü insanlar bana göre vardır ama sizinle aynı kişileri göstermem. Bazı insalar vardır ki ne mal olduklarını bir gün içinde anlarsınız ve o insan bir gün içinde iyi birinden kötü birinemi dönüşür. Aslında o adam nötrdür diğer bütün insanların olduğu gibi ve bazen iyilikleri bazende kötülükleri daha göz önüne çıkar.

İyi ve kötü insanlar düşündüğünüz kadar çok değildir arkadaşlar ve ben şimdiye kadar iyiliğin saf ışığını taşıyan kimseye rastlamadım.

şimdi kitabı bulamıyorum ama ondan okuduğum bir incil hikayesini anlatayım.(Terimler konusunda hatalı olabilirim, ilgi alanıma girmeketedir)

/Bir gün Hz. İsa'nın karşısına bir hayat kadını getiril ve kızgın kalabalık tarafından bu kadının taşlanması istednir. Hz. İsa biraz seszice kalır ve düşünür. Sonrada halka derki

"Ã?yle ise ilk taşı hiç günahı olmayan biri atsın!"

Kalabalık içinden tek bir kimse dahi çıkmaz ve taşı atmaz. /

Benim açımdan olay nedir? Ben saf bir insanım ve bana göre bütün insanlar iyidir. Bu yüzden çok kazık yedim ama bu yoldan dönmedim dönemiyorum. Peki ben iyi bir insanmıyım. Kendime göre evet ve başkalarına görede evet. Ben dürüst bir insanmıyım, kemdime göre evet ve başkalarına görede evet. Ancak bazı kişilere görede ben ne iyi bir inanım nede dürüst ve bazılarına göre de ben kötü bir insanım.

İyi insan varmıdır? Bütün insanlar iyidir. Bu şey göreceli midir? Kesinlikle.